Haiti

Als ik dit schrijf, staan ons de beelden van Haiti nog duidelijk op het netvlies.

Een horrorfilm, maar dan levensecht. (Een raar woord trouwens voor een situatie waarin de dood het voor het zeggen lijkt te hebben.) Mensen lopen verdwaasd rond. De blik in hun ogen is hopeloos leeg. Natuurlijk dringt het niet door dat je geliefden bedolven zijn. Tussen het puin steekt hier en daar een been of een arm uit. Een huiveringwekkende en vergeefse wenk om hulp. Overal liggen grote plakken grauw beton. Nog niet zo lang geleden waren het vloeren en plafonds waartussen het leven geleefd werd. In één schok vielen zij op elkaar en vermorzelden datzelfde nietsvermoedende leven.

Verroeste ijzeren sprieten steken als nutteloze antennes uit het beton. Felgekleurde reddingswerkers zoeken voorzichtig hun weg tussen bederf en dood. Her en der stoppen onrustige honden hun getrainde snuit in kieren en openingen, snuffelend naar resten van leven. Meestal zonder resultaat.

Na bijna een week wordt toch nog een vrouw gevonden. Als men haar uit haar beknelling heeft bevrijd, begint ze een onwezenlijk gezang: “Waarom ik? Waarom ik?”, klinkt het begeesterd en verbijsterd tegelijk. Het is niet duidelijk wat zij bedoelt. Wil ze zeggen: “Waarom moet mij dit overkomen?” Of bedoelt ze: “Wie ben ik dat ik wel gered wordt.” Voor allebei is veel te zeggen.

Op straat tussen de puinhopen loopt een man. Hij steekt een bijbel in de lucht en roept: “Vraag vergeving. Jezus redt.” Niemand let op hem. Een roepende in de steenwoestijn, in een absurd en surrealistisch schilderij. Maar het is bittere werkelijkheid. Misschien wel 200.000 doden en een kapot land. Het persoonlijke leed is onbeschrijfelijk.

En je vraagt je af: hoe kan na zo’n ramp het leven gewoon doorgaan. Hoe is het mogelijk dat we ons druk maken over een kabinetscrisis, over dominee Hendrikse of over de kilometerheffing. Wat heeft het allemaal voor zin als je weet dat je gezin onder het puin ligt. Waarom staat de wereld niet stil? Of waarom kunnen we de aarde niet een decennium terugdraaien. Dan hadden we er met z’n allen voor kunnen zorgen dat men in Haiti een menswaardig bestaan had kunnen leiden. En we hadden hen kunnen helpen zich voor te bereiden op een ramp als deze aardbeving. We weten toch hoe er aardschokbestendig gebouwd moet worden?

Maar goede voornemens komen altijd te laat. Bovendien kunnen we na Jozua de wereld niet meer stilzetten, laat staan terugdraaien. Hoogstens houdt zij even de adem in.

Als u dit leest zijn we anderhalve week verder. Ik durf nu al te zeggen dat de catastrofe dan geen frontpaginanieuws meer is en dat we ons gewoon weer druk maken over de politiek, over kerkelijke geschillen en onze dagelijkse sores. Ons medelijden is te beperkt voor de nood van de wereld. De wereld draait door, nietwaar? Behalve voor de nabestaanden, waaronder onze plaatsgenoten en mede-gemeenteleden Ingrid en Arie van den Bor. Voor hen wordt het leven nooit meer hetzelfde. Voor hen staat de wereld werkelijk stil en telt alleen het onherstelbare verlies en het niet weten hoe verder te leven.

En wij? In onze machteloosheid is het minste wat we kunnen doen: hopen en bidden dat al die getroffenen ooit weer een weg vinden om verder te gaan. In het vertrouwen dat God het leed van de wereld doorgrondt en in het geloof dat Hij meelijdt en meehuilt. De Haitianen zelf lijken ons in dat geloof voor te gaan.

En natuurlijk is daar nog steeds giro 555. Want geld geven kunnen we gelukkig in Nederland. We moeten wel een beetje opgepept worden door een tribune vol bekende Nederlanders, maar dan gebeurt er ook wat. En er mag nog wel een schepje bovenop, want we zitten nog niet aan het bedrag dat we bij de jaarwisseling aan vuurwerk uitgaven. Giro 555.

HN