Het Geheimenis des Geloofs.
Door dr. K.D Goverts
Deut. 6 vers 4: dan verklaren de middeleeuwse Joodse wijzen: hier horen we drie Namen. Eén enkel Mysterie, boven, in het midden, beneden. Hier is het beginsel, het principe van alle zijden: komend vanuit de plaats die geen maat heeft, genoemd de Onein-dige, de ’Eyn Soph סוף אין tot aan de grens van de eind-zijde, de laagste van alle rangen.
Deut. 6, 4: de HEERE – dat is de eerste Naam die wordt genoemd: dat is Hij die boven is, boven alle schepselen, boven alle tijden, boven alwat is. De Eeuwige Vader. En dan de tweede Naam: onze God, dit is ’Eloheenu, אלהינו en dat is het midden: Hij die in het midden staat, te midden van de mensen, midden in deze wereld, zoals Johannes de Doper zei: Hij die midden onder u is.
Onze God: God met ons, Immanuel. Daarna de derde Naam: de HEERE – zoals Hij boven is, zo is Hij eveneens beneden, dit is de Heilige Geest, die gegaan is tot de einden der aarde, tot in alle uithoeken, zo ver als het maar kon en zo diep als het maar kan.
Rabbi El ‘azar [ 1176 – 1238] noemde dit: de diepten van de Namen, ‘umeqeey ha-shemot השמות עומקי zo schreef hij in zijn boek, dat hij in het licht gaf onder de titel: sepher ha-shém, השם ספר – het Boek van de Naam. Het is het Geheimenis van de drie Namen, en dan heel speciaal de Eenheid in de drie Namen. Een heilige triade: zoals we ook horen in Jesaja 6, 3: Heilig, heilig, heilig is de HEERE der heirscharen.
Zo verklaart de oude Joodse wijsheid: het Mysterie van de Eenheid is drievoudig. Het Geheimenis is te herken-nen, terug te vinden in: Wijsheid, Inzicht en Kennis.
Chokhmah חכמה de Goddelijke Wijsheid
Binah בינה Understanding, Inzicht, het Verstaan
Da ‘at דעת Kennisse, in de zin van: innerlijk Weten, dieper gaande dan: kennis van zaken, kennis van feiten, daarom: kennisse, in de oude zin van: één zijn in en vanuit het hart Zo is het verteld in de Nistarot shel Rabbi Shim ‘on bar Yochai en Tephillat Rashbi de Nistarot נסתרות Verborgenheden en Tephillat Rashbi רשבי תפלּת het gebed van Rashbi
Het zijn – zo verklaarde hij – inner essences, innerlijke Essenties, en middeleeuwse Joodse wijzen zeiden dan: de Wijsheid is de Vader, het Inzicht is degene die de Wijs-heid laat stromen, en de Kennisse is de verbinding tussen beide. Zo is de Wijsheid de Vader, het Inzicht is de Zoon, en de Kennisse is de Geest die de band tussen Vader en Zoon is. Deze innerlijke Essenties worden genoemd: mochin מוחין dat is: merg, kern.
Dit drievoudige komt telkens terug:
bara’
Een heel kostbaar woord is bara’, ברא scheppen. In wezen liggen hier de letters van de Drie-Ene verborgen: immers, de bét ב is de letter van de Zoon, Bén, בן en dan de letter résh ר – de letter van de ruach רוח om dan te eindigen in de aleph א dat is de letter van de ’av אב de Vader.
be’eer
Dezelfde drie letters vinden we, in een andere volgorde, in het woord be’eer באר – een woord dat betekent: Bron, en we zien hierin de Drie-ene Bron, wat de oude neder-landse geloofsbelijdenis van Guido de Brès zo mooi ver-tolkt: God, de Fontein van alle goedheden.
rapha’
Zo is daar het woord rapha’ רפא – dit is genezen. Het begint met de résh van Ruach – de Geest; dan de péh (pé’) van de Zoon, de Mond die spreekt; en in het einde de aleph van ’Av – de Vader. Het werk van genezing begint in en door de Heilige Geest; de Geest brengt ons bij de Zoon, en de Zoon leidt ons in bij de Vader.
’èchad
De HEERE is één: één is ’èchad אחד en ook in dit woord ligt een Mysterie: want dit woord draagt in wezen in zich: een samenge-stelde eenheid. Als we dit woord nader bezien, dan ontdekken we, zoals de vroege Joodse wijzen zeiden: de eerste letter van dit woord, de aleph, א duidt op de Kroon, de Oorsprong van alle licht en leven, van alle goedheid en genade. De Keter, כתר daar is alles mee begonnen, dat is de Eeuwige, in Zijn Wezen, in Zijn on-begonnen begin.
Dan de tweede letter, de chet ח – die heeft als getalswaar-de: acht. Dat zijn de acht volgende emanaties, rivieren van genade, stromen van goedertierenheid, van Chèsed חסד – dit is Verbondstrouw.
En tenslotte de derde letter: de dalet ד en die verwijst naar de Shekhinah, die meetrekt door de ballingschap, die meegaat door alle ballingschappen heen.
Dan kunnen we zeggen: de eerste letter, de aleph א dat is God de Vader.
De tweede letter, de chet ח dat is de Zoon, want cheeyt חית is: Poort. En Hij, de Christus, de HEERE Jezus, is de Deur, zo sprak Hij zelf: Ik ben de Deur.
En de derde letter, de dalet ד en vanouds wordt dit ver-bonden met het hebreeuwse woord dal דל en dat betekent: arm. En hierin ligt verborgen dat de Shekhinah, dat is de Heilige Geest, niets heeft van zichzelf, maar de Geest neemt het alles uit de Zoon: Niet uit Zichzelf zal Hij spreken, maar wat Hij gehoord zal hebben, dat zal Hij verkondigen; en Hij zal het uit het Mijne nemen, zegt Christus. zie Joh. 16, 13 – 14.
Mosheh de León [1240 – 1305] zegt het zo ontroerend: het is de werkelijkheid van Zijn Eenheid, magnifique et sublime. Zoals Deut. 6, 4 spreekt over de weg van het Geheimenis van de Eenheid, die het principe is van alle essenties boven en alle essenties beneden. Het gaat, zo vervolgt hij in zijn uiteenzetting over dit Ge-heimenis: de Eenheid: het bestaat daarin, dat Hij, geze-gend is Zijn Naam, zich verenigt tot Zijn Eenheid, door alle stadia heen, in overeenstemming met het geheim van het Verborgen Mysterie, en Zij verenigen zich tot drie tezamen. Mosheh de León is daarvan zo onder de indruk: hoe zeer is dit Geheimenis formidable, grandiose et glorieux, zo horen we hem zeggen. Want Hij, gezegend is Zijn Naam, is één en uniek, niets gelijkt op Hem, niets kan met Hem vergeleken worden, in geen enkel opzicht.
Hij is één en enig.
Hij is één, niet zoals andere dingen één zijn, zegt Mosheh de León, maar Zijn eenheid is een groots, wonderbaar Geheimenis. Zoals Mozes sprak: gij zult kennen, innerlijk weten, deze dag, en ge zult gedenken in uw hart, dat de HEERE, Hij is Elohim. Deut. 4, 39 En wanneer deze kennis komt in het hart van de mens, dan zal die mens kennen, innerlijk weten dat Hij en Zijn Naam één zijn. De HEERE – Hij is God, Hij is Elohim, dat is hetzelfde als: Hij en Zijn Naam zijn één. Het is het Geheimenis van het vers: opdat zij bekennen, opdat zij innerlijk weten dat Gij alleen Uw Naam zijt: HEERE. Psalm 83, 19
de Woning
’èchad – dat het bij dit woord om een samengestelde een-heid gaat, dit kunnen we bijv. zien bij de beschrijving van de Mishkan משכן, de Tabernakel. Want daar worden de onderdelen genoemd, en dan staat er: gij zult de gordijnen samenvoegen, en de Woning zal één zijn.
Zo staat het er letterlijk: de Mishkan zal ’èchad אחד zijn: niet wat andere vertalingen zeggen: één geheel, maar zonder meer: de Woning zal één zijn.
De Woning is Eenheid: maar het is een samengestelde eenheid, en daarbij bedenken wij: het is een Woning in drie delen: Voorhof [of zoals rabbijn Benno Jacob ons leerde: eigenlijk een Omhof] – dan het Heilige en dan het Heilige der heiligen. Dan is de Woning één. Ex. 26, 6
yatzar
In het woord yatzar יצר formeren ligt eveneens een Ge-heimenis. De eerste letter – de yod יוד is de letter van de Vader, de Eeuwige God, uit Wien alle dingen zijn; de tweede letter, de tzadeey צדי wijst naar de Tzaddiq צדיק de Rechtvaardige, en dat is de Messias, Hij is de Tzaddiq – die alle gerechtigheid vervuld heeft. En de derde letter is de résh, de reeysh ריש dat is de Ruach, de Heilige Geest.
de letter yod
In de letter yod ligt even zeer het Geheimenis van de Drie, van de Drie-Ene. Want als we yod voluit spellen, is het: yod- waw – dalet: יוד en dan is de eerste letter: yod י de Oorsprong aller dingen; de tweede is de waw ו en de waw betekent: haak, het is de verbinding, de schakel die hemel en aarde aan elkaar bindt, verbindt; dat is de Zoon die boven en beneden met elkaar verbond aan het Kruis, toen Hij daar hing, tussen hemel en aarde. De getalswaarde van de waw is zes, dat is het getal van de mens, en dan heel speciaal van de Mens, de Zoon des mensen, die de Haak is, de Verbinding tussen God in de hemel en de mensen op aarde. De derde letter is de dalet דלת – de letter van dal דל – arm, de Geest, de Shekhinah, die alles ontvangt vanuit de Vader en de Zoon En: dèlet betekent: deur. De Geest opent de deur naar het Mysterie; de Geest ontsluit de deur van ons hart, de Geest opent de deur.