Het laatste woord is niet aan onrecht

Door Joop Neven

Vorige maand zijn we samen met mijn vrouw naar een expositie geweest waar houtskooltekeningen en etsen te zien waren over de Holocaust.

Vanaf het eerste moment dat we de zaal binnenstapten, hing er een stilte die bijna tastbaar was. De sobere zwart-witte werken vroegen niet om snelle bewondering, maar om aandacht en om tijd. Elk beeld vertelde een verhaal dat je niet alleen zag, maar ook voelde. Verhalen van verlies, angst en ontmenselijking — maar ook van kracht en overleven.

Wat mij vooral raakte, was hoe eenvoudig de middelen waren waarmee de kunstenaar dit alles heeft weergegeven. Geen kleur, geen afleiding, alleen houtskool en lijnenspel. Juist daardoor kwamen de emoties des te harder binnen. Soms is er weinig nodig om iets groots voelbaar te maken.

Terwijl we langs de werken liepen, merkte ik dat elk beeld vragen opriep. Hoe heeft dit kunnen gebeuren? Wat zou ik gedaan hebben? En misschien nog wel belangrijker: hoe zorgen we ervoor dat dit nooit vergeten wordt, en vooral nooit herhaald? Maar we weten nu al dat dat een ijdele gedachte is. Kijk maar naar de wereld om ons heen.

Na afloop liepen we in stilte naar buiten. De wereld buiten ging gewoon verder, maar wij namen iets mee wat moeilijk in woorden te vatten is. Een gevoel van bewustzijn, van kwetsbaarheid ook, en van de verantwoordelijkheid om te blijven herdenken.

Toch blijft er, ondanks alles wat de geschiedenis ons wel en niet leert, ook een diep verlangen naar hoop. Een verlangen naar een wereld waarin pijn en onrecht niet het laatste woord hebben. Die hoop is voor mij verbonden met Christus, die ons de weg wijst naar een toekomst van vrede en herstel. Zoals geschreven staat in Openbaring 21:1:
“En ik zag een nieuwe hemel en een nieuwe aarde; want de eerste hemel en de eerste aarde waren voorbijgegaan.”

Vanuit die belofte mogen wij leven met verwachting en vertrouwen, ook wanneer de werkelijkheid soms anders voelt. Het is “Christus in u, de hoop der heerlijkheid.” {Kol 1:27} die ons helpt om in het kleine van alledag te blijven leven met ons oog gericht op Hem die hemel en aarde geschapen heeft en haar voltooien zal.

Door goede machten trouw en stil omgeven,
behoed, getroost, zo wonderlijk geborgen,
zo wil ik graag met u, mijn vrienden, leven
en met u ingaan in een nieuwe morgen.
                                                                    Dietrich Bonhoeffer