Op zoek naar vrede – de Toren van Eben-Ezer
Door Joop Neven
Tijdens onze vakantie in het mooie Zuid-Limburgse landschap maakten we een uitstapje naar het Belgische plaatsje Eben-Emael, in de gemeente Bitsingen (Bassenge), enkele kilometers ten zuiden van Maastricht. Daar bevindt zich een bijzondere toren, de Toren van Eben-Ezer.
De toren werd ontworpen en eigenhandig gebouwd door Robert Garcet, een autodidactisch kunstenaar, architect, esotericus en filosoof. Hij bouwde de toren tussen 1951 en 1965. In en onder de toren bevindt zich het museum
Musée du Silex.
De vierkante toren is twaalf meter hoog en de vier zijden zijn gericht naar de vier windrichtingen: noord, oost, zuid en west. Op het dak staan op de kantelen van de vier hoektorens grote, uit beton gegoten beelden. Elk beeld stelt een gevleugelde cherubijn voor. Deze cherubijnen verwijzen naar de Apocalyps. Het woord apocalyps betekent letterlijk openbaring of onthulling en verwijst in de Bijbel naar de Openbaring van Johannes.
Robert Garcet was een overtuigd pacifist en een van de eerste Belgische gewetensbezwaarden. Eind jaren vijftig werd hij vanwege zijn strijd voor het recht op gewetensbezwaar korte tijd gearresteerd en gevangengezet. Ik vind het nog altijd wonderlijk dat iemand die vanuit zijn pacifistische overtuiging juist voor vrede koos, daarvoor in de gevangenis terecht kon komen.
De Tweede Wereldoorlog had grote invloed op hem. Vooral de Duitse aanval op het nabijgelegen Fort Eben-Emael op 10 mei 1940 maakte diepe indruk. De verschrikkingen van de oorlog versterkten zijn overtuiging dat de wereld een andere weg moest kiezen: die van vrede.
Gandhi zei het al: „Er is geen weg naar vrede; vrede is de weg.”
Wat mij bijzonder trof, was een tekst in de folder die we bij ons bezoek kregen. Daarin stond de bekende Bijbelse uitspraak:
„Zij zullen hun zwaarden omsmeden tot ploegscharen … en zij zullen geen oorlog meer leren.” (Jesaja 2:4)
Treffender kan een overtuigd pacifist het nauwelijks verwoorden. Garcet was, en daarin stond hij zeker niet alleen, voortdurend op zoek naar vrede en gerechtigheid.
Bij het lezen van deze woorden moest ik denken aan de wereld waarin wij vandaag leven. Wat snakt de wereld naar vrede en gerechtigheid. Vrijwel iedere dag horen we over nieuwe conflicten, oorlogen en spanningen. Machthebbers lijken soms maar niet genoeg te
krijgen van macht en streven hun expansiedrift steeds verder na.
Juist daarom blijft de boodschap van Garcet en de tekst uit Jesaja actueel.
Een wereld waarin zwaarden worden omgesmeed tot ploegscharen en waarin mensen geen oorlog meer leren: wie zou daar niet naar verlangen?